Üretim yönetimi, farklı zaman ufuklarında ve farklı ayrıntı düzeylerinde çalışan katmanlardan oluşur. Her katman bir üsttekinin kararını daha ayrıntılı hâle getirir, bir alttakinin gerçeğini yukarı taşır.
4.2 Üretim tipleri
Üretim yönetiminin doğru kurgulanması için, işletmenin hangi üretim tipiyle çalıştığının netleşmesi gerekir. Çoğu işletme tek bir tip değil, birkaç tipin birlikte yürüdüğü karma bir yapıya sahiptir.
Tip
Karakteristik
Tipik sektör
Yönetim odağı
Kesikli (Discrete)
Sayılabilir birimler, montaj mantığı, ürün ağacı belirgin
Makine, otomotiv yan sanayi, beyaz eşya, elektronik
İş emri, operasyon takibi, montaj sırası
Proses
Karıştırma, tepkime, sürekli akış; reçete ve verim odaklı
Kimya, gıda, ilaç, boya, akaryakıt
Reçete, parti izlenebilirliği, verim, yan ürün
Tekrarlı (Repetitive)
Aynı ürünün yüksek hacimde, hat üzerinde sürekli üretimi
Ambalaj, standart parça, tüketim ürünleri
Hat hızı, dönemsel bildirim, geri yıkama
Atölye (Job Shop)
Küçük partiler, değişken rotalar, yüksek çeşitlilik
Kalıp, talaşlı imalat, özel imalat
Çizelgeleme, kurulum, kapasite dengeleme
Proje tipi
Tek seferlik, uzun süreli, karmaşık ürün
Gemi, enerji santrali, özel makine, inşaat taahhüt
Proje planı, hakediş, ilerleme bazlı maliyet
4.3 Planlama stratejileri
Stoğa üretim
Talep tahminine göre üretilir, müşteri stoktan karşılanır. Teslimat hızlıdır; risk stoktadır. Standart ve yüksek hacimli ürünler için uygundur.
Siparişe üretim
Üretim ancak sipariş geldiğinde başlar. Stok riski yoktur; teslim süresi uzundur. Müşteriye özel ürünlerde tercih edilir.
Siparişe montaj
Yarı mamuller stokta bekler, nihai ürün siparişe göre birleştirilir. Hız ile çeşitliliği dengeleyen ara model; konfigüre edilebilir ürünlerde kullanılır.
Siparişe tasarım
Ürün, sipariş sonrası tasarlanır. Mühendislik süresi teslim süresinin parçasıdır; proje yönetimiyle iç içe yürür.
Kampanya üretimi
Aynı ürün grubunun belirli aralıklarla toplu üretilmesi. Kurulum maliyeti yüksek proses tesislerinde yaygındır.
Karma model
Aynı tesiste farklı ürün gruplarına farklı strateji uygulanması. Gerçek hayatta en sık karşılaşılan durumdur; sistemin ürün bazında strateji desteklemesi gerekir.
Kurulum kararı: Üretim tipi ve planlama stratejisi, sistemin nasıl kurgulanacağını belirleyen en temel seçimlerdir. Yanlış seçim, sonradan yapılan tüm iyileştirmeleri sınırlar: proses üretimini kesikli üretim mantığıyla kurgulamak, verim ve parti izlenebilirliğini kalıcı olarak sakatlar.
