Tüm planlama hesaplarının zaman ekseni, çalışma takvimidir. Takvim yanlışsa hiçbir plan doğru olamaz; çünkü kapasite hesabı, temin süresi hesabı ve teslim tarihi hesabı bu takvimden türer.
Fabrika takvimi: Çalışma günleri, resmî tatiller, yıllık izin dönemleri, planlı bakım duruşları ve özel günler.
Vardiya modelleri: Günlük çalışma dilimleri, mola süreleri, devir teslim süreleri ve gece vardiyası farklılıkları.
Kaynak bazlı takvim: Her iş merkezinin kendi çalışma takvimi olabilmesi; bazı makinelerin üç vardiya, bazılarının tek vardiya çalışması.
Kapasite tanımı: Vardiya süresinden mola ve planlı duruş düşüldükten sonra kalan net kapasitenin hesaplanması.
Kapasite kullanım oranı: Teorik kapasitenin yüzde kaçının planlamada kullanılabilir sayılacağı. Yüzde yüz varsayımı, planın ilk günden bozulması demektir.
İstisna yönetimi: Ek vardiya, hafta sonu çalışması, arıza kaynaklı kapasite düşüşü gibi durumların takvime işlenmesi.
Çok takvimli yapı: Tesis, iş merkezi, tedarikçi ve nakliye için farklı takvimlerin birlikte çalışması.
Gerçekçi kapasite oranı
Planlamada en sık yapılan hata, kapasitenin yüzde yüz kullanılabilir varsayılmasıdır. Gerçekte hiçbir makine planlı süresinin tamamında üretmez: ayar, temizlik, küçük duruşlar, malzeme bekleme ve kalite kontrolü kaçınılmazdır.
Sağlıklı yaklaşım, geçmiş fiili verilerden hesaplanan bir kullanım oranını takvime yansıtmaktır. Bu oran genellikle sanılandan düşüktür ve ilk hesaplandığında yönetim için rahatsız edici olur; ancak gerçekçi bir planın ön koşuludur.
2. Üretim ağı
Birden fazla tesisi, dış atölyesi veya deposu olan işletmelerde üretim, tek bir noktada değil bir ağ üzerinde gerçekleşir. Bu ağın modellenmesi, planlamanın doğru çalışmasının şartıdır.
Tesisler arası tedarik ilişkileri: Hangi malzemenin hangi tesiste üretilip hangisine gönderileceğinin tanımı.
Kaynak seçimi kuralları: Aynı ürünün birden fazla tesiste üretilebilmesi durumunda, hangisinin tercih edileceğini belirleyen kural: maliyet, kapasite, mesafe, kalite veya müşteri kısıtı.
Transfer süreleri ve maliyetleri: Tesisler arası taşımanın plana dâhil edilmesi.
Fason atölyelerin ağa dâhil edilmesi: Dış kaynaklı operasyonların, kendi süre ve kapasitesiyle plana girmesi.
Merkezî ve yerel planlama: Ana planın merkezde, çizelgenin tesiste yapılması gibi karma modellerin desteklenmesi.
Ağ düzeyinde görünürlük: Toplam stok, toplam kapasite ve toplam yükün ağ genelinde izlenebilmesi.
Yük dengeleme: Bir tesiste kapasite aşımı oluştuğunda, işin alternatif tesise kaydırılabilmesi.
Müşteriye faydası
Gerçekçi teslim tarihi. Takvim ve ağ doğru modellendiğinde, verilen tarihler tutar.
Esnek kapasite. Bir tesisteki tıkanıklık, ağ genelinde dengelenebilir.
Doğru maliyet. Üretim yerinin seçimi maliyet etkisiyle birlikte değerlendirilir.
