Temel ayrım: mimari ve adres
Bu iki kavram sürekli birlikte anılır, ama aynı türden şeyler değildir. Aralarındaki fark, bu sayfanın tamamının dayandığı ayrımdır.
Web tabanlı olmak
Bir mimari kararıdır.
Yazılımın nasıl inşa edildiğini belirler. Ürünün en derin katmanındadır ve sonradan değiştirilemez — ancak baştan yazılarak değiştirilebilir.
Siz seçmezsiniz; üretici yıllar önce seçmiştir.
Bulutta olmak
Bir konuşlanma kararıdır.
Sunucunun nerede durduğunu ve kimin işlettiğini belirler. Yüzeydedir ve her zaman değiştirilebilir.
Siz seçersiniz; fikrinizi de değiştirebilirsiniz.
Web tabanlı olmak mimaridir; bulut ise bir adrestir.
Ve aralarındaki asıl bağ şudur: mimariyi doğru seçerseniz, adresi istediğiniz zaman değiştirebilirsiniz. Yanlış seçerseniz, adres değiştirmek her seferinde ayrı bir proje olur.
Bu yüzden sayfayı iki bölüme ayırdık. Önce mimariyi konuşuyoruz — çünkü geri alınamaz olan odur. Sonra konuşlanmayı — çünkü asıl esnekliğin ortaya çıktığı yer orası.
Web tabanlı ne demek, ne demek değil?
Piyasada “web tabanlı”, “web erişimli”, “tarayıcıdan çalışan”, “uzaktan erişilebilir” gibi ifadeler birbirinin yerine kullanılıyor. Oysa arkalarında üç ayrı nesil var ve kullanıcı deneyimi açısından aralarında uçurum bulunuyor.
İstemci-sunucu: kurulu masaüstü uygulaması
Klasik yapı. Her kullanıcının bilgisayarına program kurulur. Sürüm geçtiğinde kurulum tekrarlanır. Uzaktan çalışmak için VPN gerekir ve bağlantı zayıfsa uygulama kullanılamaz hale gelir.
Yayınlanmış masaüstü: uzak masaüstü, terminal sunucu, sanal masaüstü
Burası en çok yanılgı yaratan yerdir. Masaüstü uygulaması bir terminal sunucu üzerinde çalıştırılır ve ekran görüntüsü kullanıcıya akıtılır. Kullanıcı uzaktan erişebildiği için buna sıklıkla “web erişimi” denir.
Ama uygulama hâlâ bir masaüstü uygulamasıdır. Her eş zamanlı kullanıcı sunucuda ayrı bir oturum ve ayrı kaynak tüketir. Ölçeklenmesi pahalıdır; her kullanıcı için ek terminal sunucu lisansı gerekir. Zayıf bağlantıda ekran donar, çünkü aktarılan şey veri değil görüntüdür. Tablet ve telefonda deneyim kullanışsızdır.
Tarayıcı yerlisi: gerçek web tabanlı sistem
Uygulama HTML üretir; tarayıcı bunu görüntüler. Kullanıcının bilgisayarında hiçbir şey kurulu değildir. Eklenti, çalışma zamanı, sanal makine yoktur. Aktarılan şey görüntü değil, veridir — bu yüzden zayıf bağlantılarda da çalışır.
Minerva bu nesle aittir. Ekran ve yazıcı çıktıları HTML olarak üretilir; sistem tarayıcı üzerinden çalışır.
Tek soruluk test
Bir tedarikçi “web tabanlıyız” dediğinde sorulacak soru şudur: “Kullanıcının bilgisayarına ne kurulacak?” Cevap “hiçbir şey” değilse — istemci, eklenti, çalışma zamanı, ajan, herhangi bir şey — elinizdeki sistem web tabanlı değil, web üzerinden yayınlanmıştır. İkinci soru da şu olsun: “Mac veya tablet kullanan biri sisteme girebilir mi?”
Eklenti mezarlığı: tarihin verdiği ders
Bu ayrımın neden bu kadar önemli olduğunu anlamak için son yirmi yıla bakmak yeterli. Bir dönem, tarayıcıda zengin uygulama çalıştırmanın yolu eklenti kullanmaktı. Yüzlerce kurumsal uygulama bu teknolojiler üzerine kuruldu.
Java Applet
Tarayıcı desteği kaldırıldı
Üzerine kurulu uygulamalar yeniden yazıldı
Adobe Flash
2020 sonunda tamamen sonlandırıldı
Tarayıcılar çalıştırmayı reddetti
Microsoft Silverlight
Desteği sona erdi
Kurumsal portaller kullanılamaz hale geldi
ActiveX
Modern tarayıcılarda çalışmıyor
Yalnızca eski tarayıcıda ayakta kaldı
Bu teknolojilerin hepsi zamanında “web tabanlı” sayılıyordu. Hiçbiri ayakta kalmadı. Ayakta kalan tek şey tarayıcının kendi standartları oldu: HTML, CSS ve JavaScript.
Bu, teknoloji seçiminin neden mimari bir karar olduğunu gösteren en net örnektir. Bir eklentiye bağlı kurulan uygulamalar, o eklentiyle birlikte öldü — ürünün kalitesinden bağımsız olarak.
Standart tarayıcı teknolojileri üzerine kurulmuş olmak, bir moda tercihi değil, uzun ömür sigortasıdır. Bugün hangi tarayıcıyı kullanırsanız kullanın, on yıl sonra hangi cihaz çıkarsa çıksın, HTML çalışmaya devam edecek. Bu, bilgisayar tarihindeki en istikrarlı bahislerden biridir.
Web tabanlı olmanın somut karşılıkları
Sloganlar yerine, günlük işte ne değiştiğini yazalım.
Dağıtım maliyeti sıfırlanır
Kurulu istemcili bir sistemde her sürüm, kullanıcı sayısı kadar kurulum demektir. Dört yüz kullanıcılı bir kurumda bu, planlanması ve yürütülmesi gereken bir operasyondur.
Web tabanlı sistemde sunucu güncellenir, iş biter. Kullanıcı bir sonraki girişinde yeni sürümdedir ve bunu fark etmez.
Sürüm dağılması ortadan kalkar
Kurulu sistemlerin en sinsi sorunu budur. Bazı kullanıcılar güncellenmez, bazıları eski sürümde kalır. Zamanla “hangi sürümdesiniz” sorusu her destek görüşmesinin ilk sorusu haline gelir. Aynı işlem farklı bilgisayarlarda farklı sonuç verir.
Tek bir sunucu sürümü olduğu için herkes aynı sistemi kullanır. Destek görüşmeleri sürüm tespitiyle değil, sorunla başlar.
Cihaz ve işletim sistemi bağımsızlığı
Tasarım ekibi Mac kullanıyor olabilir, saha ekibi tablet taşıyor olabilir, yönetici telefonundan onay vermek isteyebilir. Kurulu istemcili sistemlerde bunların her biri ayrı bir problemdir ve genellikle çözülmez.
Tarayıcısı olan her cihaz sisteme girebilir. Yeni bir cihaz türü çıktığında üreticiden uyarlama beklemezsiniz.
Eski donanım yaşamaya devam eder
Web tabanlı sistemde ağır iş sunucuda yapılır. Kullanıcı bilgisayarının tek görevi HTML görüntülemektir.
Beş yıllık bir bilgisayar da, ince istemci de yeterlidir. Yazılım yenilendiğinde donanım filosunu yenileme baskısı doğmaz.
Yeni kullanıcı ve yeni şube açmak dakikalar sürer
Yeni bir şube açtığınızda gereken şey bir adres ve bir yetki tanımıdır. Bilgi işlem ekibinin oraya gitmesi, kurulum yapması gerekmez.
Büyüme hızınız, bilgi işlem kapasitenizle sınırlanmaz. Yeni bir depoya geçici personel aldığınızda o kişi aynı gün çalışmaya başlar.
Her kaydın bir adresi olur
Bu, az konuşulan ama etkisi büyük bir özelliktir. Web tabanlı bir sistemde her kaydın bir bağlantısı vardır. Bir siparişi tartışırken meslektaşınıza “şu siparişe bak” demek yerine doğrudan o kaydın bağlantısını gönderebilirsiniz.
Bağlantı e-postaya, mesaja, toplantı notuna, hatta bir talep kaydına konabilir. Masaüstü uygulamalarında bunun karşılığı yoktur; herkes kaydı elle arar.
Duvarın dışına açılabilmek
Yukarıdakiler önemlidir, ancak web tabanlı olmanın en stratejik sonucu ayrı bir başlığı hak ediyor: sisteminize, şirketinizin dışındaki insanları da dâhil edebilirsiniz.
Kurulu istemcili bir sistemde bu pratikte imkânsızdır. Müşterinizin bilgisayarına program kuramazsınız; bayinizden VPN kurmasını isteyemezsiniz; taşeronunuza terminal sunucu lisansı alamazsınız. Bu yüzden klasik ERP’ler duvarın içinde kalır.
Web tabanlı bir sistemde ise, yetki tanımıyla sınırlandırılmış erişim mümkündür:
- Müşteriler — sipariş durumu, sevkiyat takibi, cari ekstre, borç bakiyesi, talep açma.
- Tedarikçiler — açık siparişler, teslimat planı, kalite geri bildirimi, fatura durumu.
- Bayiler ve distribütörler — stok görünürlüğü, sipariş girişi, kampanya bilgisi.
- Saha ekipleri — servis kaydı, iş emri kapatma, malzeme talebi, konum bazlı işlem.
- Taşeronlar — kendilerine atanmış işler ve teslimat bildirimleri.
- Mali müşavir ve denetçiler — sınırlı kapsamda okuma yetkisi.
Bu, sistemin niteliğini değiştirir. Bir iç kayıt sistemi olmaktan çıkar, bir iş ağına dönüşür. Müşteriniz sipariş durumunu telefonla sormak yerine kendisi bakar; her sorgu bir telefon görüşmesi olmaktan çıkar.
Bu genişlemenin ön koşulu, sağlam bir yetki modelidir. Dışarıya açılan her erişim, kimin neyi görebileceğinin kesin olarak tanımlanmasını gerektirir.
Bulut ne demek, ne demek değil?
“Bulut” tek bir şey değil, birbirinden bağımsız üç sorunun cevabıdır: sunucu nerede duruyor, kim işletiyor, nasıl ödüyorsunuz. Bu üçü karıştırıldığı için tartışma çoğu zaman yanlış yerden başlar.
| Konuşlanma | Sunucu nerede | Kim işletiyor | Tipik tercih nedeni |
|---|---|---|---|
| Kendi sunucunuz | Kendi tesisinizde | Kendi ekibiniz | Mevcut yatırım, tam kontrol, mevzuat zorunluluğu |
| Barındırma | Veri merkezinde, size ayrılmış | Hizmet sağlayıcı | Sunucu odası yükünden kurtulma, kontrolü koruma |
| Özel bulut | Bulut altyapısında, size ayrılmış | Sağlayıcı veya birlikte | Esneklik artı izolasyon; veri yeri kontrolü |
| Genel bulut | Paylaşımlı bulut altyapısında | Sağlayıcı | En düşük giriş maliyeti, en hızlı başlangıç, en yüksek esneklik |
Yaygın üç yanlış anlama
- “Bulut demek kiralamak demektir.” Hayır. Konuşlanma yeri ile ödeme modeli ayrı konulardır. Kendi sunucunuzda abonelikle, bulutta lisansla çalışmak teknik olarak mümkündür. Bunlar ayrı ayrı görüşülür.
- “Bulut demek verilerin yurt dışında olması demektir.” Hayır. Veri merkezinin coğrafi konumu ayrı bir seçimdir ve sözleşmede belirlenir.
- “Bulut, yedekleme demektir.” Kesinlikle hayır ve bu, en tehlikeli yanılgıdır. Bir sistemin bulutta olması, verinizin yedeklendiği anlamına gelmez. Yedekleme ve felaket kurtarma ayrıca tanımlanan hizmetlerdir. Bunu sözleşmede görmüyorsanız, yoktur.
Bulutun somut karşılıkları
Donanım yenileme döngüsü ortadan kalkar
Kendi sunucunuzda çalışıyorsanız her dört veya beş yılda bir sunucu yenileme gündeme gelir. Bu, planlanması ve bütçelenmesi gereken, çoğu zaman ertelenen ve ertelendikçe riski büyüyen bir kalemdir.
Bulutta bu döngü sağlayıcının sorunudur. Altyapı arkanızda yenilenir; sizin yatırım kararı vermeniz gerekmez.
İş sürekliliği: en çok hafife alınan fayda
Orta ölçekli işletmelerin çoğunda gerçek bir felaket kurtarma planı yoktur. Sunucu odası genellikle binanın bir köşesindedir. Yangın, su baskını, hırsızlık, uzun süreli elektrik kesintisi ve fidye yazılımı — bunların hepsi işletmeyi günlerce durdurabilir.
Kendinize dürüstçe sorun: sunucunuz bu gece kullanılamaz hale gelse, yarın sabah kaçta sipariş girebilirsiniz?
Profesyonel bir veri merkezinde yedeklilik, coğrafi kopya ve kurtarma süreleri sözleşmeyle tanımlanır. Bu, orta ölçekli bir işletmenin kendi başına kuramayacağı bir yetkinliktir.
Kapasite ihtiyaca göre ayarlanır
Çoğu işletmenin yükü düzensizdir: sezon başı, yıl sonu envanteri, kampanya dönemleri, ay sonu kapanışı. Kendi sunucunuzda kapasiteyi en yoğun güne göre satın alırsınız ve yılın geri kalanında o kapasite boş durur.
Bulutta kapasite ihtiyaca göre ayarlanabilir. Yoğun döneme hazırlanmak bir satın alma süreci değil, bir yapılandırma değişikliğidir.
Coğrafi yayılma kolaylaşır
Yeni bir şube, yeni bir ülke veya satın alınan bir şirket söz konusu olduğunda, kendi sunucu modelinde her lokasyon için ayrı altyapı ve ayrı bakım gündeme gelir.
Merkezî bir konuşlanmada yeni lokasyon, yeni bir altyapı değil yeni bir yetki tanımıdır. Bu, önceki bölümlerde anlatılan merkezî iş modelinin pratikte işe yaramasının ön koşuludur.
Bakım ve güncelleme yükü devredilir
İşletim sistemi yamaları, veri tabanı güncellemeleri, güvenlik düzeltmeleri ve yedekleme kontrolleri sürekli emek isteyen işlerdir. Küçük bir bilgi işlem ekibinde bunlar genellikle en son yapılan işlerdir — yani çoğu zaman yapılmaz.
Bulutta bu işler tanımlı bir hizmetin parçasıdır. Ekibiniz altyapıyla değil, işletmenin kendi meseleleriyle uğraşır.
Sermaye harcamasından işletme giderine
Sunucu, depolama, lisans ve kurulum tek seferlik büyük bir yatırımdır ve amortisman yükü taşır. Bulutta bu, öngörülebilir bir işletme gideri haline gelir.
Nakit akışı açısından fark ciddidir; özellikle büyüme dönemindeki bir işletme için sermayeyi sunucuya bağlamamak doğrudan bir avantajdır.
Güvenlik paradoksu
Buluta geçişte en sık dile getirilen çekince güvenliktir: “verimiz dışarıda olacak.” Bu çekince anlaşılır, ancak çoğu zaman yanlış karşılaştırmaya dayanır.
Doğru karşılaştırma bulut ile mükemmel güvenlik arasında değil, bulut ile kendi mevcut durumunuz arasındadır. Kendinize sorun:
- Sunucu odanıza fiziksel olarak kimler girebiliyor?
- Yedekleriniz nerede tutuluyor ve en son ne zaman geri yükleme denemesi yapıldı?
- Güvenlik yamaları hangi sıklıkla uygulanıyor?
- Sisteminize yapılan yetkisiz bir erişim denemesini fark edebilir misiniz?
- Fidye yazılımı saldırısında kaç saatte ayağa kalkarsınız?
Bu soruların çoğuna net cevap veremiyorsanız — ki orta ölçekli işletmelerin büyük bölümü veremez — profesyonel işletilen bir altyapı, mevcut durumunuzdan daha güvenlidir. Bir veri merkezinin güvenlik yatırımı, tek bir şirketin karşılayabileceği ölçekte değildir.
Ama bu, bulutun her riski çözdüğü anlamına gelmez
Bulut riskleri ortadan kaldırmaz; yerini değiştirir. Fiziksel güvenlik ve altyapı riski azalır; buna karşılık kimlik yönetimi, yetkilendirme ve erişim güvenliği daha da kritik hale gelir. Zayıf parolalar ve gereğinden geniş yetkiler, buluttaki bir sistemde kendi sunucunuzdakinden daha tehlikelidir. Çok faktörlü kimlik doğrulama ve düzenli yetki gözden geçirmesi tercih değil, zorunluluktur.
İkisinin birleştiği yer: konuşlanma özgürlüğü
Sayfanın başındaki ayrıma dönelim. Web tabanlı olmak mimari, bulut ise adrestir. Bu ikisi birleştiğinde ortaya çıkan şey, tek tek faydalarının toplamından fazladır: nerede çalışacağınıza karar verme özgürlüğü — ve o kararı sonradan değiştirebilme özgürlüğü.
Masaüstü uygulamasının buluta taşınması
Uygulama tarayıcıda çalışamadığı için terminal sunucu veya sanal masaüstü katmanı kurulur.
Ek lisans, ek sunucu kaynağı, ek karmaşıklık gelir. Kullanıcı deneyimi genellikle bozulur.
Sonuç: buluta taşındınız ama pahalılaştı ve yavaşladı. Geri dönmek de ayrı bir projedir.
Web tabanlı sistemin konuşlanması
Kullanıcı tarafında hiçbir şey değişmez. Aynı tarayıcı, aynı ekranlar, aynı alışkanlıklar.
Değişen tek şey adrestir. Kullanıcı çoğu zaman taşındığını fark etmez.
Sonuç: kendi sunucunuzda başlayıp sonra buluta geçebilir, gerekirse geri dönebilirsiniz.
Bu esneklik teorik değil, ticari bir değerdir. Çünkü konuşlanma kararını etkileyen koşullar zamanla değişir:
- Bugün elinizde yeni alınmış bir sunucu olabilir; onu amorti etmek istersiniz.
- Üç yıl sonra o sunucu yenilenmesi gerektiğinde buluta geçmek daha mantıklı olabilir.
- Sektörünüzde bir mevzuat değişikliği verinin yurt içinde tutulmasını gerektirebilir.
- Yurt dışında bir şirket satın alabilir ve merkezî bir konuşlanmaya ihtiyaç duyabilirsiniz.
Bugün doğru olan konuşlanma, beş yıl sonra doğru olmayabilir. Önemli olan o zaman geldiğinde kararı değiştirebilmek — ve bunun için kullanıcılarınızı yeniden eğitmek zorunda kalmamaktır.
Dünyada durum: karar verilmiş bir tartışma
Bulut mu, kendi sunucu mu tartışması sektörde artık büyük ölçüde kapanmış durumda. Rakamlar bunu net gösteriyor.
- 2025 itibarıyla ERP kurulumlarının yaklaşık yüzde 70’i bulut tabanlı; yeni kurulumlarda bulut tercihi yüzde 78,6 seviyesinde ve artıyor.
- Bulut ERP kullanımı 2020’de yüzde 44 iken 2024’te yüzde 64’e çıktı. Gartner, bulut segmentinin yıllık bileşik büyümesini yüzde 17,4, kendi sunucu tarafını ise yüzde 2,3 olarak veriyor — yaklaşık yedi buçuk kat fark.
- Küçük ve orta ölçekli işletmeler bulut ERP’nin en hızlı büyüyen segmenti; 2030’a kadar yıllık yüzde 21 civarında bir büyüme öngörülüyor.
- SAP’ın kendi sunucuda çalışan ECC ürünü için ana desteği 2027’de sona eriyor ve bunun geniş bir buluta geçiş dalgası yaratması bekleniyor.
Ancak “kendi sunucunuz öldü” demek yanlış olur
Aynı kaynaklarda bunun sınırı da belirtiliyor: kendi sunucuda çalışan kurulumlar, mevzuata duyarlı kurumlarda yaklaşık yüzde 30 pay tutmaya devam ediyor. Bunlar ihmal edilebilir bir azınlık değil; bankacılık, sağlık, savunma, kamu ve belirli üretim alanları gibi somut gerekçeleri olan kurumlar.
Bu tablodan çıkan sonuç şudur
bulut çoğu işletme için doğru tercihtir, ancak “herkes için doğru” değildir. Size “bulut her durumda daha iyidir” diyen bir tedarikçi, danışmanlık yapmıyor, satış yapıyordur. Doğru yaklaşım, konuşlanma kararını sizin koşullarınıza göre birlikte vermektir.
Dürüst taraf: bulutun bedeli ve sınırları
Bir sayfanın yalnızca faydaları sıralaması, onu okuyan deneyimli birine güvensizlik verir. Bedelleri de yazalım.
İnternet bağımlılığı
Bağlantı koptuğunda sisteme erişemezsiniz. Bu gerçek bir risktir ve göz ardı edilmemelidir.
Karşılığı: yedekli hat, farklı operatörlerden ikinci bağlantı ve mobil yedek. Bunlar bugün orta ölçekli bir işletme için makul maliyetlerdir. Ayrıca hatırlatalım: kendi sunucunuzda çalışıyor olsanız da yerel ağınız çöktüğünde sistem yine durur. Fark, riskin yerindedir; varlığında değil.
Kesintisiz çalışması gereken noktalar
Üretim hattındaki bir terminal, depoda barkod okuyan bir istasyon veya bağlantısı zayıf uzak bir tesis, birkaç dakikalık kesintiyi bile kaldıramayabilir.
Bu noktalar için karma tasarım gerekir. Kritik istasyonların yerel tamponlama ile çalışması veya o tesiste yerel bir konuşlanma tercih edilmesi projede değerlendirilir. Her senaryoya tek bir cevap vermek doğru olmaz.
Uzun vadeli toplam maliyet
Abonelik modeli ilk yıllarda belirgin biçimde ucuzdur. Yedi-on yıllık bir pencerede ise toplam ödeme, kendi sunucu yatırımını geçebilir.
Bunu saklamıyoruz. Bulutun değeri her zaman mutlak maliyette değil; riskin devredilmesinde, esneklikte ve sermayenin bağlanmamasındadır. Karşılaştırmayı yaparken donanım yenileme, elektrik, soğutma, personel ve duruş maliyetini de hesaba katmak gerekir — genellikle katılmaz.
Çıkış ve bağımlılık
Bulut sağlayıcısıyla veya yazılım tedarikçisiyle yollarınız ayrılırsa verinize ne olur?
Minerva Oracle veri tabanı üzerinde çalışır. Veriniz kapalı bir formatta değil, standart ve belgelenmiş bir ilişkisel veri tabanında durur. Bu, taşınabilirlik açısından somut bir güvencedir ve sözleşmede açıkça yer almalıdır.
Ağır toplu işlemlerde gecikme
Çok büyük veri aktarımları veya ağır toplu işlemler, ağ üzerinden yürütüldüğünde yerel çalışmaya göre daha yavaş olabilir.
Pratikte çözüm, bu işlemleri sunucu tarafında çalıştırmaktır — kullanıcının bilgisayarına veri indirip işlemek yerine. Minerva zaten bu şekilde çalışır; raporlar arka planda hazırlanabilir ve sonuç kullanıcıya iletilir.
Veri yeri, KVKK ve yurt dışına aktarım
Türkiye’de faaliyet gösteren bir işletme için bu, buluta geçişin en somut hukuki boyutudur ve genellikle yeterince konuşulmaz. Kısaca özetleyelim.
2024’te KVKK’nın yurt dışına aktarımı düzenleyen 9. maddesi değişti ve Kişisel Verilerin Yurt Dışına Aktarılmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 10 Temmuz 2024 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yeni çerçevede aktarım için başvurulabilecek uygun güvence yöntemleri arasında Kurul tarafından ilan edilen standart sözleşme, teşebbüs grubu şirketlerince imzalanacak ve Kurulca onaylanacak bağlayıcı şirket kuralları, ve yeterli koruma öngören yazılı taahhütname ile Kurul izni bulunuyor.
Uygulamada dikkat edilmesi gereken üç nokta var:
- Hiçbir ülke için yeterlilik kararı yok. Kanunun yürürlüğe girmesinden bu yana Kurul tarafından yeterlilik kararı verilmiş bir ülke bulunmuyor. Yani “o ülke güvenli sayılıyor” gerekçesine dayanamazsınız.
- Standart sözleşme en yaygın yol, ama bildirim zorunlu. İmzalanan standart sözleşmenin beş iş günü içinde Kuruma bildirilmesi gerekiyor; bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyenler için idari para cezası öngörülüyor. 2024 yılında Kuruma 1.345 standart sözleşme bildirilmiş, ayrıca 3 taahhütname onaylanmıştır.
- Taahhütname yolu pratikte dar. Onay alan başvuru sayısı, bildirilen standart sözleşme sayısının yanında son derece düşük kalıyor.
Pratik sonuç
Verilerinizin hangi ülkede tutulacağı, teknik bir tercih değil hukuki bir karardır ve sözleşmede açıkça yazılmalıdır. Yurt içinde konuşlanma tercih edildiğinde bu yükümlülüklerin önemli bir bölümü hiç doğmaz. Bu, Minerva’nın konuşlanma esnekliğinin en somut faydalarından biridir: veri yerini ihtiyacınıza göre seçebilirsiniz.
Bu bölüm genel bilgilendirme amaçlıdır; kendi durumunuz için hukuk müşavirinizle birlikte değerlendirmeniz gerekir.
Minerva konuşlanma seçenekleri
Minerva web tabanlı olduğu için dört konuşlanma seçeneğinin hepsinde aynı şekilde çalışır. Kullanıcı deneyimi, ekranlar, eğitim ve alışkanlıklar değişmez. Seçim, teknik değil ticari ve hukuki gerekçelerle yapılır.
| Sizin durumunuz | Genellikle uygun seçenek | Neden |
|---|---|---|
| Yakın zamanda sunucu yatırımı yaptınız | Kendi sunucunuz | Mevcut yatırımı amorti etmek mantıklıdır; ileride geçiş yapabilirsiniz |
| Bilgi işlem ekibiniz küçük veya yok | Bulut veya barındırma | Altyapı bakımı, yedekleme ve güvenlik yükü devredilir |
| Çok lokasyonlu veya uluslararası yapı | Bulut | Merkezî erişim; her lokasyon için ayrı altyapı gerekmez |
| Hızlı büyüyor veya sık şube açıyorsunuz | Bulut | Kapasite ve yeni lokasyon açma süresi kısalır |
| Sektörünüz veri yeri konusunda kısıtlı | Yurt içi bulut veya kendi sunucunuz | Yurt dışına aktarım yükümlülükleri doğmaz |
| Bağlantısı zayıf uzak tesisleriniz var | Karma tasarım | Kritik istasyonlar için ayrı çözüm; gerisi merkezî |
| Sermayeyi donanıma bağlamak istemiyorsunuz | Bulut | Yatırım harcaması işletme giderine dönüşür |
Bu tablodaki hiçbir satır kalıcı bir hüküm değildir. Bugün kendi sunucunuzda başlayıp üç yıl sonra buluta geçmek, Minerva’da kullanıcı tarafında hiçbir değişiklik gerektirmez. Bu, mimari tercihin size kazandırdığı somut şeydir.
Tedarikçinize soracağınız sekiz soru
Bu sayfa sizi ikna etmeye çalışmasın; elinize bir ölçüt versin. Bu soruları değerlendirdiğiniz her tedarikçiye — bize dâhil — sorun ve cevapları yazılı isteyin.
Web ve bulut iddiasını sınama soruları
Genel cevaplarla yetinmeyin; her sorunun somut bir karşılığı vardır
- Kullanıcının bilgisayarına ne kurulacak? İstemci, eklenti, çalışma zamanı, ajan — herhangi bir şey var mı?
- Mac veya tabletten sisteme girebilir miyim? Sınırlı bir mobil uygulama değil, sistemin kendisi kastediliyor.
- Eş zamanlı kullanıcı sayısını artırmak için ek bir altyapı lisansı gerekiyor mu? Terminal sunucu veya sanal masaüstü lisansı isteniyorsa, sistem tarayıcı yerlisi değildir.
- Müşterime veya bayime sınırlı erişim verebilir miyim? Ayrı bir portal ürünü satın almam gerekiyor mu, yoksa aynı sistemin yetki tanımı mı?
- Kendi sunucumdan buluta geçersem kullanıcılarım için ne değişir? Cevap “hiçbir şey” değilse, geçiş bir projedir.
- Verilerim hangi ülkede tutulacak ve bu sözleşmede yazılı mı? Yurt dışıysa hangi KVKK güvencesi kullanılıyor ve bildirim kim tarafından yapılıyor?
- Yedekleme ve felaket kurtarma hizmete dâhil mi? Yedek ne sıklıkla alınıyor, ne kadar süre saklanıyor, geri yükleme en son ne zaman denendi?
- Sizinle çalışmayı bırakırsam verimi hangi biçimde alırım? Standart bir veri tabanı mı, yoksa kapalı bir dışa aktarım dosyası mı?
Birinci ve üçüncü sorular, web tabanlılık iddiasını tek başına ayırt eder. Beşinci ve sekizinci sorular ise size esneklik mi yoksa bağımlılık mı satıldığını gösterir.
Özet karşılaştırma
| Konu | Kurulu masaüstü uygulaması | Terminalden yayınlanmış uygulama | Minerva: tarayıcı yerlisi |
|---|---|---|---|
| İstemci kurulumu | Her bilgisayara | İstemci veya eklenti gerekir | Yok |
| Sürüm yönetimi | Kullanıcı sayısı kadar iş | Sunucuda tek, istemcide ayrı | Tek sunucu sürümü |
| İşletim sistemi | Genellikle yalnızca Windows | Genellikle yalnızca Windows | Fark etmez |
| Tablet ve telefon | Yok | Kullanışsız | Doğal |
| Aktarılan veri | Uygulama verisi | Ekran görüntüsü | Yalnızca gereken veri |
| Zayıf bağlantı | VPN üzerinden zor | Ekran donar | Çalışmaya devam eder |
| Dış kullanıcıya erişim | Pratikte imkânsız | Pahalı ve riskli | Yetki tanımıyla mümkün |
| Kayıt bağlantısı paylaşma | Yok | Yok | Her kaydın adresi var |
| Buluta taşınma | Yeniden yazım gerekir | Ek lisans ve katman gerekir | Yalnızca adres değişir |
| Kullanıcı tarafında etki | Yeniden kurulum ve eğitim | Deneyim bozulur | Hiçbir değişiklik yok |